English / ภาษาไทย


บทความที่เกี่ยวข้องกับศิลปะการแสดง
 

เพลงปรบไก่แห่งบ้านเวียงทุน (ตอน ๒)

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ อาภรณ์   สุนทรวาท
สำนักศิลปะและวัฒนธรรม   มหาวิทยาลัยราชภัฏหมู่บ้านจอมบึง

         เพลงปรบไก่บ้านเวียงทุนจะเล่นร้องกันเป็นวง หมายถึง ระยะการร้องเพลง โดยกำหนดจาก พ่อเพลง แม่เพลง ร้องเพลงปรบไก่ แล้วร้องต่อด้วยร้องส่ง พร้อมกับการรับของลูกคู่ที่เดินรอบวงกันไป และจบลงที่เพลงร้องส่ง จะ เรียกว่า ๑ วง แล้วพ่อเพลง แม่เพลง จึงเริ่มร้องเพลงปรบไก่เนื้อหาต่อไป แล้วต่อด้วยร้องส่ง มีลูกคู่ร้องรับและเดินรอบวงก็จะเป็นวงที่ ๒ รวมได้ ๒ วง การนับวงของเพลงปรบไก่ เป็นเงื่อนไขที่ผู้บนได้บอกกำหนดจำนวนวงในการแก้บนไว้ ซึ่งมีทั้ง ๒ วง ๑๐ วง หรือถึง ๑๐๐ วงก็มี
 
         การร้องจะมีการรำประกอบของพ่อเพลง แม่เพลงด้วย ท่ารำส่วนมากมีลักษณะเป็นภาษาท่านาฏศิลป์ไทยที่ใช้สอดคล้องกับบทที่ร้องปรบไก่หรือร้องส่ง หรือในเพลงร้องลาก็มีท่ารำเช่นกัน การรำจะประกอบไปกับการร้องพร้อมกัน ซึ่งเป็นศิลปะการแสดงที่น่าสนใจและงดงาม
 
         การเล่นเพลงปรบไก่กับการแก้บน มีขั้นตอนในการจะใช้เพลงปรบไก่เล่นแก้บน โดยเริ่มด้วยเจ้าภาพผู้แก้บน นำเครื่องแก้บนประกอบไปด้วยกล้วยสุก มะพร้าวอ่อน และเพลงปรบไก่ ๒ วง นำไหว้ที่ศาลเจ้าพ่อโคกกระต่าย และนำเครื่องบูชาครูเพลงปรบไก่ ได้แก่ พานธูป เทียน ดอกไม้ เหล้า บุหรี่ เงินจำนวน ๑๒ บาท ไหว้ครู ส่งให้พ่อเพลงปรบไก่ แล้วจึงเริ่มเล่นเพลงร้องตามลำดับ เริ่มเพลงเชิญ (ไหว้ครู) ตามด้วยบทเพลงร้องปรบไก่ เพลงร้องส่ง เล่นต่อเนื่องเป็น วง ๆ ไป จนกว่าจะครบตามวงที่เจ้าภาพบนไว้ เมื่อครบแล้วจะร้องเพลงลา จึงจะจบการเล่น เพลงปรบไก่
 
        ความสำคัญของการเล่นเพลงปรบไก่แห่งบ้านเวียงทุน อยู่ที่พ่อเพลง และแม่เพลง ซึ่งนอกจากเป็นผู้ที่มีเสียงไพเราะ และมีพลังการร้องที่สูงกว่านักร้องที่เข้าใจในปัจจุบัน เพราะการร้องเพลงปรบไก่ไม่มีไมโครโฟนช่วย หรือดนตรีที่ช่วยประกอบการเล่น และพ่อเพลงยังต้องร้องโดยใช้ปฏิภาณกวีร้อยเรียงคำประพันธ์ สามารถสื่อสารทั้งเนื้อหา และให้ความสนุกสนาน ผู้เขียนจึงขอนำเสนอพ่อเพลง และแม่เพลงปรบไก่แห่งบ้านเวียงทุน
 
 
เพลงปรบไก่จะเริ่มด้วยร้องเพลงเชิญหรือไหว้ครู

 

       
 
เพลงที่ต่อจากร้องเพลงเชิญคือเพลงปรบไก่
 
 
พ่อเพลงกำลังเล่นเพลงปรบไก่ในช่วงร้องส่ง
 

ประวัติผู้ร้องเพลงปรบไก่

นายหล่อ เคลือบสำริต
เกิดเมื่อปี พ.ศ. ๒๔๗๕ ปีวอก อายุ ๗๕ ปี

นางทวี เคลือบสำริต
เกิดเมื่อปี พ.ศ. ๒๔๗๘ ปีชวด อายุ ๗๒ ปี
อยู่บ้านเลขที่ ๕๐ หมู่ ๒ ตำบลเกาะศาลพระ
อำเภอวัดเพลง จังหวัดราชบุรี

 
        นายหล่อเกิดและอาศัยในชุมชนบ้านเวียงทุน เลขที่ ๕๐ หมู่ที่ ๒ ถึงปัจจุบัน เริ่มเล่นเพลงปรบไก่ตั้งแต่อายุ ๑๐ ปี ในช่วงเวลานั้นได้ตามคุณทวดพิน ปลื้มมาลัย ไปเล่นเพลงปรบไก่ และได้ทำหน้าที่เป็นผู้ปรบมือให้จังหวะพร้อมกับลูกคู่คนอื่น ๆ ต่อมาได้เริ่มฝึกหัดทั้งร้องเพลงปรบไก่และหัดรำ โดยคุณทวดพิน ปลื้มมาลัย เป็นผู้สอนให้ ต่อมาคุณทวดพิน ปลื้มมาลัย เสียชีวิตลง คุณแม่ถ้วน เพียรนาค ซึ่งเป็นแม่บุญธรรมได้สืบทอดการร้องของแม่เพลงปรบไก่ เนื่องด้วยความผูกพันคุณทวดพิน ปลื้มมาลัย และแม่ถ้วน เพียรนาค เป็นผลให้นายหล่อ เคลือบสำริต รับการสืบทอดเพลงปรบไก่ทั้งสองท่านที่มีฝีมือทั้งการร้องและการรำ ดังนั้นเมื่อแม่ถ้วนเสียชีวิต นายหล่อ เคลือบสำริต จึงเป็นพ่อเพลง เล่นร้องเพลงปรบไก่ถึงปัจจุบัน และได้ร้องเพลงคู่กับ แม่เพลง นางทวี ผลมะเฟือง เป็นลูกสาวของแม่ถ้วน ต่อมาได้แต่งงานกับนางทวี และยังเล่นเป็นพ่อเพลง แม่เพลง ร้องคู่ด้วยกันมาตลอดจนถึงปัจจุบัน แต่ด้วยความชราของแม่ทวี ทำให้การร้องออกเสียงเพลงปรบไก่ในปัจจุบัน ออกเสียงไม่ค่อยไหว ระยะปี พ.ศ.๒๕๔๗ จนถึงปัจจุบัน ไม่ได้ออกไปร้องเป็นแม่เพลงคู่กับนายหล่อได้อีก ดังนั้นพ่อเพลงนายหล่อที่ร้องเพลงปรบไก่นั้นจะไม่มีแม่เพลงร้องโต้ตอบอยู่ระยะหนึ่ง เพราะปัจจุบันชุมชนบ้านเวียงทุนไม่มีผู้ใดเป็นแม่เพลงร้องเพลงปรบไก่ได้
 
        ผู้ที่เป็นแม่เพลงของเพลงปรบไก่ได้เสียชีวิตไปแล้วหลายคน ได้แก่ คุณยายถ้วน เพียรนาค คุณป้าทิ เทียมเมือง คุณป้าสมจิต เทียมเมือง คุณป้าพรม เทียมเมือง คุณยายเฉื่อย บางพิทักษ์ คุณแม่เปลื้อง เคลือบสำริต และนายสมหมาย รอดวรรณโณ
 
        กระบวนการสืบทอดและการถ่ายทอดเพลงปรบไก่ การเล่นเพลงปรบไก่บ้านเวียงทุน มีการสืบทอดให้กับผู้ที่มีใจรักเล่นเพลงปรบไก่ ครูพ่อเพลง และแม่เพลงจะเป็นผู้สอน และฝึกหัดการเล่นเพลงปรบไก่อย่างต่อเนื่อง และเมื่อผู้เป็นลูกศิษย์สามารถร้องเพลงปรบไก่ประกอบกับท่าทางได้ จะมีการทำการมอบโดยครูพ่อเพลง หรือแม่เพลง จะพิจารณานิสัยของลูกศิษย์ที่ตนฝึกฝนนั้น มีนิสัยเหมาะสมหรือไม่ ปัจจุบันผู้ที่จะสมัครเล่นเพลงปรบไก่ไม่มีเหมือนสมัยโบราณ แต่ลุงหล่อ เคลือบสำริต ยังมีหลานสาวได้สมัครเข้าสืบทอดการเล่นเพลงปรบไก่ และสามารถร้องเพลงเชิญได้ แต่ยังไม่ได้มอบให้ เนื่องจากยังไม่สามารถเล่นได้ เพราะยังเป็นเยาวชนควรจะเล่นได้เมื่ออายุเหมาะสมพอจะดูแลตัวเองได้ และบางปีที่ผ่านมาโรงเรียนบ้านเวียงทุนได้เชิญ ลุงหล่อ เคลือบสำริต ไปสอนเยาวชนอยู่บ้าง แต่ไม่มีการสอนอย่างต่อเนื่อง
 
 
 
 
Apycom jQuery Menus