English / ภาษาไทย


บทความที่เกี่ยวข้องกับศิลปะการแสดง
 

เพลงปรบไก่แห่งบ้านเวียงทุน (ตอน ๑)

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ อาภรณ์   สุนทรวาท
สำนักศิลปะและวัฒนธรรม   มหาวิทยาลัยราชภัฏหมู่บ้านจอมบึง

         ลักษณะเพลงปรบไก่บ้านเวียงทุน เป็นการร้องเพลงการด้นกลอนสดของพ่อเพลง แม่เพลง ซึ่งจะร้องโต้ตอบแก้กัน และจะมีลูกคู่ยืนเป็นวงกลมปรบมือกับการร้องรับ ส่วนพ่อเพลง แม่เพลง จะยืนร้องเล่นอยู่กลางวง ใช้ผู้เล่นประมาณ ๑๐ คน ไม่มีเครื่องดนตรีประกอบ มีแต่ร้องรับ และปรบมือให้จังหวะ บทร้องประกอบไปด้วย เพลงร้องเชิญ (ไหว้ครู) เพลงร้องปรบไก่ เพลงร้องส่ง และจบลงด้วยเพลงร้องลา บทร้องส่งจะเป็นเนื้อหาในวรรณคดี เรื่องนางกากี เรื่องนางมโนราห์ เป็นต้น เพลงร้องที่ด้นกลอนสดจะร้องด้วยคำที่หนักไปทางเพศ และมีถ้อยคำหยาบคาย การร้องของพ่อเพลงนั้นจะร้องเลี่ยงคำหยาบในบางโอกาส และบางโอกาสจะใช้ถ้อยคำทางเพศอย่างตรงไปตรงมา
 
         ชาวบ้านเวียงทุน ตำบลเกาะศาลพระ อำเภอวัดเพลง ใช้เพลงปรบไก่สำหรับแก้บนที่ศาลโคกกระต่าย ซึ่งเป็นศาลประจำหมู่บ้าน ความศรัทธาของชาวบ้านเวียงทุนเชื่อว่า การขอความสำเร็จในสิ่งที่คาดหวังกับศาลเจ้าพ่อโคกกระต่ายต้องแก้บนด้วยเพลงปรบไก่ สิ่งที่บนแล้วเป็นตามความหวัง ได้แก่ การพ้นจากการเป็นทหารเกณฑ์ การให้ลูกหลานได้ศึกษาต่อในโรงเรียนหรือมหาวิทยาลัยที่เป็นที่นิยม หรือเป็นสถานศึกษาที่มีครูเก่ง การให้ลูกมีงานทำ ลูกชายได้บวช และอื่น ๆ ที่เป็นเรื่องขอให้ช่วย
 
         ลักษณะศาลเจ้าพ่อโคกกระต่าย เดิมเป็นศาลที่ปลูกด้วยไม้ ต่อมาได้ปรับปรุงรื้อถอนปลูกสร้างใหม่เป็นศาลก่อสร้างด้วยปูนซีเมนต์ ภายในศาลยังมีพระฤาษีประดิษฐานอยู่ ชาวบ้านเวียงทุนเรียกชื่อว่า หลวงพ่อดำ และมีปลัดขิกที่ชาวบ้านนำมาวางถวายไว้ในศาลอยู่ด้วย
 
        ประวัติเพลงปรบไก่ เพลงปรบไก่เป็นเพลงร้องพื้นบ้านของชุมชนเวียงทุน หมู่ที่ ๒ ตำบลเกาะศาลพระ อำเภอวัดเพลง จังหวัดราชบุรี มีหลักฐานจากการเล่าของชาวชุมชนเวียงทุน และผู้เล่นเพลงปรบไก่ที่ยังมีชีวิตอยู่ เชื่อว่าเพลงปรบไก่เป็นของหมู่บ้านเวียงทุนที่เล่นกันมานานกว่า ๒๐๐ ปี ลุงหล่อ เคลือบสำริต ปัจจุบันอายุ ๗๕ ปี ท่านคือพ่อเพลงในการเล่นเพลงปรบไก่ในปัจจุบัน ได้เล่าว่า “ เคยดูชาวบ้านเวียงทุนเล่นเพลงร้องปรบไก่แก้บนที่ศาลเจ้าพ่อโคกกระต่าย ผมเห็นเขาเล่นกันมาตั้งแต่ผมจำความได้ ผมคุ้นเคยกับเพลงปรบไก่มาตลอดชีวิต เพราะ คุณทวดพิน ปลื้มมาลัย ท่านเป็นแม่เพลง ในการเล่นเพลงปรบไก่ในเวลานั้น ผมตาม คุณทวดพิน ปลื้มมาลัย ไปเล่นเพลงปรบไก่ตั้งแต่อายุ ๑๐ ขวบ การเล่นเพลงปรบไก่เป็นที่รู้กันว่าผู้ที่จะเล่นเป็นแม่เพลงได้ คือสามารถร้องเพลงเชิญได้ และในสมัยเดียวกันกับคุณทวดพิน ปลื้มมาลัย จะมีแม่ถ้วน เพียรนาค ซึ่งเป็นแม่บุญธรรมของผมท่านเล่นอยู่ด้วยกัน เมื่อคุณทวดพิน ปลื้มมาลัย เสียชีวิตซึ่งตอนนั้นคุณทวดพิน ปลื้มมาลัย อายุได้ ๙๐ ปี แม่ถ้วนจึงเล่นเป็นแม่เพลงต่อมา และในสมัยนั้นมีพ่อเพลง แม่เพลงประมาณ ๑๐ คน ส่วนตัวผมได้ตามแม่ถ้วนไปเล่น เพลงปรบไก่แก้บนที่ศาลนี้อยู่ด้วยอย่างต่อเนื่อง ตอนนั้นยังเด็กมากแม่ให้ร่วมเล่นกับลูกคู่ได้เพียงแค่ปรบมือให้จังหวะ เมื่อแม่ถ้วนเสียชีวิตขณะนั้นท่านอายุได้ ๙๐ ปี ผมจึงได้เป็นพ่อเพลงปรบไก่จนถึงปัจจุบัน ” จากคำเล่าข้างต้นนั้นจะพบว่า เพลงปรบไก่บ้านเวียงทุนได้เล่นกันมาสามชั่วอายุคน ประมาณ ๒๐๐ ปีมาแล้ว และจากการสืบค้นของผู้เก็บข้อมูลเกี่ยวกับเรื่องแม่เหม อินทร์สวาท ได้ถามนายหล่อ เคลือบสำริต ท่านเล่าให้ฟังว่า “ แม่เหม อินทร์สวาท เป็นคนในหมู่บ้านเวียงทุน เคยเล่นเพลงปรบไก่รุ่นเดียวกับคุณทวดพิน ปลื้มมาลัย และแม่ถ้วน เพียรนาค ต่อมาได้ไปแต่งงานกับคนอำเภอสองพี่น้อง จังหวัดสุพรรณบุรี จึงนำเพลงปรบไก่บ้านเวียงทุนเล่นที่จังหวัดสุพรรณบุรี และมีชื่อเสียงจนได้รับ โล่เกียรติยศ จากสำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ และศูนย์สังคีตศิลป์ ในพิธีเชิดชูเกียรติศิลปินพื้นบ้าน ครั้งที่ ๑ สาขาเพลงพื้นบ้านภาคกลาง ปี ๒๕๒๕
 
        การเล่นเพลงปรบไก่ของบ้านเวียงทุน ชาวชุมชนถือว่า การร่วมร้องเล่นเพลงปรบไก่เป็นการสมัครเข้ามาด้วยใจรัก และไม่มีใครยึดถือการร้องเพลงปรบไก่เป็นงานอาชีพ ถึงแม้จะมีผู้หาไปเล่นเพลงปรบไก่เพื่อแก้บน จะไม่มีค่าจ้างหรือค่าเหนื่อยแต่อย่างใด ปัจจุบันเพลงปรบไก่บ้าน เวียงทุน นอกจากเล่นแก้บนที่ศาลเจ้าพ่อโคกกระต่ายแล้ว ยังนำมาเล่นในวันสงกรานต์ของ วันที่ ๑๓ เมษายนทุกปี และเล่นกันที่หน้าศาลเจ้าพ่อโคกกระต่าย
 
        พ่อเพลง แม่เพลงปรบไก่แห่งบ้านเวียงทุนผู้สืบทอดการเล่นเพลงปรบไก่มาเป็นระยะยาวนาน และต่อเนื่องนั้น พ่อเพลงคือ นายหล่อ เคลือบสำริต แม่เพลงคือ นางทวี เคลือบสำริต ทั้งสองเป็นสามีภรรยากัน ท่านมีอดีตของความรักจากการเล่นเพลงปรบไก่ ท่านจึงเป็นคู่ครองที่ผูกพันกับเพลงปรบไก่มาตลอดชีวิต ตั้งแต่ก่อนสมรส และอยู่ด้วยกันมาจนถึงปัจจุบัน นับว่าจังหวัดราชบุรีมีภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านเพลงร้องพื้นบ้านที่โดดเด่น ผู้เขียนจะนำเสนอเรื่องราวของท่านทั้งสองในฉบับหน้า
 

การแสดงเพลงปรบไก่แห่งบ้านเวียงทุน
ศาลเจ้าพ่อโคกกระต่ายที่ชาวบ้านเวียงทุนศรัทธา
นำเพลงปรบไก่ไปแก้บนอยู่เสมอ
พ่อเพลงปรบไก่ นายหล่อ เคลือบสำริต
แม่เพลงปรบไก่ นางทวี เคลือบสำริต

 

 
 
Apycom jQuery Menus