English / ภาษาไทย


บทความที่เกี่ยวข้องกับศิลปะการแสดง
 

" หม่องดัง " กับความเหมือนและความคล้าย

ผศ . อาภรณ์ สุนทรวาท
สำนักศิลปะและวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏหมู่บ้านจอมบึง

        การเสนอเรื่องเครื่องดนตรีของคนไทยเชื้อสายกะเหรี่ยงของอำเภอสวนผึ้ง จังหวัดราชบุรี ให้ผู้อ่านมติธรรม คอลัมน์ย้อนรอยวัฒนธรรมมาหลายฉบับแล้ว ผู้เขียนประสงค์ให้เห็นภูมิปัญญาของชุมชน และการเข้าใจถึง คนในชุมชนที่อยู่กับธรรมชาติกับสังคมที่ไม่มีความต้องการทางวัตถุที่หรูหราเพียงแต่ ่เพื่อความต้องการทางสุนทรียะการบันเทิง ต้องการจิตใจที่สุขสมบูรณ์ โดยใช้เครื่องดนตรี ที่สามารถถ่ายทอดอารมณ์ของตนออกมาผู้อ่านที่ติดตามคอลัมน์นี้ จะเห็นรูปแบบของเครื่อง ดนตรีของคนไทยเชื้อสายกะเหรี่ยงอำเภอสวนผึ้งนั้นมีความหลากหลาย หรือบางท่านอาจ เห็นว่ามีลักษณะรูปร่างแปลกๆ เรื่องของรูปแบบดนตรีเมื่อศึกษาจะเข้าใจและรับรู้ในเรื่อง รูปร่างของเครื่องดนตรีนั้นจะเห็นลักษณะคล้ายๆกันในระหว่างชาติที่อยู่ในพื้นที่ที่ใกล้เคียง กันดนตรีเป็นผลงานทางศิลปะที่มนุษย์สร้างขึ้นเพื่อความสุขเป็นการปรับปรุง แต่งชีวิตของตนให้เกิดความสุขโดยเฉพาะทางจิตใจซึ่งเป็นความสมบูรณ์ทางอารมณ์ที่มีคุณค่ายิ่งสำหรับชีวิต
 
        ดังนั้นรูปแบบลักษณะเครื่องดนตรี จึงเกิดจากการคิดค้นหาเสียง และที่แน่นอนการได้ฟังได้ชมการบันเทิงต่างๆ จากการอยู่ร่วมกันในสังคม จึงเป็นผลต่อการนำประสบการณ์มาใช้กับการ คิดค้นหารูปแบบของการบันเทิงให้กับ ชีวิตตนจึงเกิดเคื่องดนตรีของแต่ละชุมชนที่มีความหลากหลาย และในความหลากหลายนั้นก็ยังมีความคลายคลึง กันหรือเหมือนกันด้วยซ้ำ โดนเฉพาะเครื่องดนตรีของคนไทยเชื้อสายกะเหรี่ยงอำเภอสวนผึ้ง ชุมชนเหล่านี้ได้มี โอกาสผ่านการอยู่ร่วมกับสังคมของชนชาติพันธ์หลายเชื้อชาติ อาทิ มอญ พม่า ไทยเดิม ไทยปัจจุบัน เป็นต้น
 
        ฉะนั้น ผู้เขียนจึงนำเสนอเครื่องดนตรีของคนไทยเชื้อสายกะเหรี่ยงที่เรียกชื่อว่า " หม่องดัง " ด้วยรูปแบบทั้งเสียง และลักษณะเครื่องดนตรีของ " หม่องดัง " นี้ มีความเหมือนกับเครื่องดนตรีพม่าที่เรียกว่า " มองราย " และไปมีความคล้ายกับ " กระจ่างโหม่ง " และป๊าคโมนของดนตรีมอญ
 
      " หม่องดัง " ของชาวไทยเชื้อสายกะเหรี่ยงอำเภอสวนผึ้ง เป็นลูกฆ้องที่นำประกอบเรียงแถวกัน คล้ายฆ้องวงของดนตรีไทย มี สองรูปแบบ คือ รูปแบบกรอบไม้สี่เหลี่ยมประกอบด้วย ลูกฆ้อง ๗ ลูก และอีกรูปแบบหนึ่ง ใช้กรอบไม้สี่เหลี่ยม ๒ ส่วน วางต่อกันเป็นแผงประกอบด้วยลูกฆ้องส่วนหนึ่ง ๗ ลูก อีกส่วนหนึ่ง ๘ ลูก รวมเป็น ๑๕ รูป ดังภาพ

ภาพ หม่องดัง บ้านบ่อหวี อำเภอสวนผึ้ง จังหวัดราชบุรี


ภาพ มองราย หรือ ฆ้องแผงชาวไทยจังหวัดแม่ฮ่องสอน หรือจังหวัดตาก

" มองราย " เป็นฆ้องแผงของพม่า มีลักษณะเป็น ( ฆ้อง ) โหม่ง หรือ ( ฆ้อง ) เหม่ง หลาย ๆ ลูก มีเสียงไล่ลำดับกัน ผูกติดกันเป็นแถว ๆ อยู่ในกรอบไม้ แผงหนึ่ง ๆ อาจมีฆ้อง ๗ ลูก ๙ ลูก ฯลฯ ซึ่งจำนวนไม่เท่ากัน แล้วแต่เสียงที่ต้องการ อาจใช้แผงเดียวหรือหลาย ๆ แผงก็ได้ และในภาพเป็นฆ้องแผงของชาวไทย จังหวัดแม่ฮ่องสอน จังหวัดตาก เป็นเครื่องดนตรีที่ได้รับอิทธิผลจากพม่าเช่นกัน

" กระจางโหม่ง " เป็นเครื่องดนตรีของมอญ เป็นฆ้องราว มีลักษณะคล้ายลูกฆ้อง แต่มีขนาดใหญ่กว่า มี ๓ ใบ แขวนติดอยู่กับที่แขวน มี ๓ ขนาด คือ ขนาดใหญ่ ขนาดกลาง และขนาดเล็กลดหลั่นกัน ใช้เป็นเครื่องประกอบจังหวะในวงปี่พาทย์มอญมีไม้สำหรับตีพันไว้ด้วยผ้าเพื่อให้เสียงนุ่มและกังวาน

" ป๊าคโมน " เป็นฆ้องมอญวงใหญ่ ฆ้องมอญวงใหญ่ทำหน้าที่เป็นผู้บรรเลงทำนองหลักของเพลงมอญ มีจำนวนลูกทั้งหมด ๑๕ ลูก ซึ่งถ้าเทียบเสียงของลูกฆ้องจะมีเสียงจากส่วนหัวสุดถึงท้ายสุด ดังนี้ ซอล ลา โด เร มี ซอล ลา ที โด เร มี ฟา ซอล ลา ที ( บุญศิริ นิยมทัศน์ , ๒๕๔๓ : ๑๖๘ )

 


ภาพ ฆ้องมอญ

 
 
Apycom jQuery Menus