English / ภาษาไทย


บทความที่เกี่ยวข้องกับศิลปะการแสดง
 



รำกะเหรี่ยงทำนา

 ผู้ช่วยศาสตราจารย์อาภรณ์ สุนทรวาท
สำนักศิลปะและวัฒนธรรมมหาวิทยาลัยราชภัฏหมู่บ้านจอมบึง

         รำกะเหรี่ยงทำนา หมายถึง การรำของชาวไทยเชื้อสายกะเหรี่ยงของบ้านตะโกล่าง อำเภอสวนผึ้ง จังหวัดราชบุรี เป็นการรำแสดงภาษาท่ารำ มีความหมายให้เห็นขั้นตอนการทำนาของชาวกะเหรี่ยง ตั้งแต่การฟันไม้ถางป่า การขุดดินเป็นหลุมแล้วจึงหยอดเมล็ดข้าว จากนั้นจัดบริเวณพื้นที่โดยโกยหญ้าทิ้ง และเมื่อข้าวออกรวงจึงเก็บเกี่ยวข้าว และต่อมาจึงนำข้าวมาเหยียบ ต่อด้วยฟาดข้าว แล้วจึงเก็บเกี่ยวข้าว ได้ข้าวออกมาฝัดในกระด้ง จึงได้ข้าวที่สำเร็จไปหุงกินได้ ชาวกะเหรี่ยงบ้านตะโกล่างเรียกรำชุดนี้เป็นภาษากะเหรี่ยงว่า “ รำแผล่ะเค่อะ ” ลักษณะการแสดงมีดังนี้
 
          ที่มาการรำกะเหรี่ยงทำนา รำชุดนี้ผู้ถ่ายทอด คือ ครูวากะปรี พุดดี ได้ฝึกท่ารำและจัด การแสดงรำชุดนี้ให้กับเยาวชน นักเรียนโรงเรียนบ้านตะโกล่าง ตั้งแต่ปี พ . ศ . ๒๕๔๕ รูปแบบการรำ ทั้งท่ารำ ลักษณะการแสดง เพลงและดนตรี นางวากะปรี ได้รับการศึกษามาจากโรงเรียนในชุมชนปะเล่า ในประเทศพม่า ประมาณปี พ . ศ . ๒๕๒๕ ถึง พ . ศ . ๒๕๓๐ นางวากะปรี ได้ศึกษาการร่ายรำหลายๆ อย่าง จากนาย ไดนาเวย์ ได้แก่รำพม่า รำมอญ รำอินเดีย และรำกะเหรี่ยง การรำกะเหรี่ยงทำนา เป็นรำชุดหนึ่งที่ได้ศึกษามาจากโรงเรียนชุมชนปะเล่า และเป็นผู้แสดงให้ในงานต่างๆ ของโรงเรียนชุมชนปะเล่ามาตลอดขณะศึกษาอยู่ การแสดงท่ารำทุกท่ารำในชุดรำกะเหรี่ยงทำนา จะมาจากขั้นตอนการทำนาของชาวกะเหรี่ยงที่ทำนาบนเขา และใช้ท่าทางธรรมชาติในการทำนาแต่ละขั้นตอนมา ประดิษฐ์เป็นท่ารำและแสดงร่วมกับเพลงร้องและดนตรี
 
โอกาสแสดง    ใช้ในการแสดงงานประเพณี ของชาวไทยเชื้อสายกะเหรี่ยง งานสำคัญของอำเภอสวนผึ้ง และงานทั่วไปที่
                          มีการติดต่อไปแสดง
ผู้แสดง          นักรำเป็นชาย หญิง แสดงคู่กัน ๕ คู่ รวม ๑๐ คน
การแต่งกาย     เป็นชุดกะเหรี่ยง ทรงกระสอบใช้ผ้าทอด้วยมือสีแดง ผู้ชายจะใส่กางเกงขายาว
                          ส่วนหญิงเป็นเสื้อทรงกระสอบยาวถึงข้อเท้าใส่สีเสื้อเป็นสีขาว
 
ภาพประกอบการแต่งกายของผู้แสดงการรำกะเหรี่ยงทำนา บ้านตะโกล่าง ชุด " รำแผล่ะเค่อะ "
แสดงในวันที่ ๑๗ เมษายน ๒๕๔๘ ณ โรงเรียนบ้านตะโกล่าง
          
 
 
วิธีแสดง  การรำกะเหรี่ยงทำนาในชุด “ แผล่ะเค่อะ ” นี้ จะเริ่มด้วยเสียงดนตรีออร์แกนไฟฟ้า และตามด้วย เสียงตบมือให้จังหวะของนักรำที่เตรียมยืนพร้อมที่จะรำโดยแบ่งส่วนยืนคนละฝ่ายระหว่าง ฝ่ายชาย และหญิง เป็นฝ่ายละฝากของพื้นที่ ที่จะแสดง และเมื่อนักร้องร้องขึ้นเสียงเพลง นักรำทั้งสองฝ่ายจะเดินรำตามท่ากำหนดออกมาตั้งแถวเรียงเดี่ยวสองแถว แถวหลังเป็นนักรำชาย แถวหน้าเป็นนักรำหญิง แล้วนักรำ นักร้องหยุดแสดง เสียงออร์แกนให้เสียงทำสัญญาณให้ผู้แสดงยืนแถวเรียงเดี่ยว และแสดงท่าไหว้ และก้มตัวโค้งพร้อมกัน เสียงดนตรีทำสัญญาณให้นักร้องแปรแถว แล้วเสียงดนตรี เสียงนักร้องเริ่มขึ้น นักรำทั้งหมดยืนตบมือพร้อมกันให้จังหวะและร้องตามไปด้วย ๑ เที่ยวของคำร้อง แล้วนักรำจึงเริ่มรำแสดงขั้นตอนการทำนาด้วยท่ารำ ๑๐ ท่ารำ และปิดท้ายการแสดงด้วย
 
เครื่องดนตรีกับการรำ  การรำกะเหรี่ยงทำนาชุดแผล่ะเค่อะ จะใช้ดนตรีเพียงชิ้นเดียว คือ ออร์แกนไฟฟ้า เพื่อดำเนินทำนองเพลงให้กับการรำ โดยมีนักร้องซึ่งเป็นครูวากะปรี พุดดี ร้องเพลงให้กับนักรำ
 
          วิธีรำ ผู้แสดง ชาย – หญิง แสดงท่ารำท่าเดียวกันทุดท่ารำ ซึ่งมีลำดับท่ารำ เพื่อแสดงความหมาย ขั้นตอนการทำนา มี ๑๐ ท่ารำ และมีท่ารำสำหรับนักรำเดินออกมาแสดง และเดินกลับหลังจากแสดง ขั้นตอนลำดับการทำนาด้วยท่ารำ ๑๐ ท่า คือ ท่ารำท่าการฟันไม้ ถางป่า ท่ารำโกยหญ้าทิ้ง ท่ารำการขุดดินเป็นหลุม ท่ารำการหยอดข้าวลง ท่ารำการโกยหญ้าทิ้ง ท่ารำการเกี่ยวข้าว ท่ารำการเก็บข้าว ท่ารำการเหยียบข้าว ท่ารำการฟาดข้าว ท่ารำการตำข้าว ท่ารำการฝัดข้าวในกระด้ง
 
ภาพประกอบการสาธิตโดยครูวากะปรี พุดดี ผู้สอน รำกะเหรี่ยงทำนา สาธิต ท่ารำ ชื่อท่าปรีบื๊อ ความหมาย ภาษาไทย " พัดข้าวออกจากรวง "
 
 
Apycom jQuery Menus